SAKHAW CHUNGCHANGA INKAWMNA - 16

121. Zawhna: A nih leh chawlhni chu Kristian tam zawkte’n tûnah an serh tawh si lo a, serh tawh lo tûra hriattîrna an dawng reng nge, serh ṭûl an ti lo? Serh chu a ṭûl em?

     Chhanna : Tunah serh tawh lo tûra thupêk chu Pathian ni loin Pope hnen aṭangin an dawng zâwk a ni. Chu bâkah serh ṭûlin an hre tawh lo a ni ang. Pathian thupêk an hmu anga an ziah hi thil tak tak a nih chuan tûnah pawh chawlhni chu serh a la ṭûl reng tûr a ni a, serh tawh lo tûra sûtna Pathian hnên aṭanga an dawng leh a nih si loh chuan.

                       Amaherawh chu thil pakhat ngaihtuah chian ngai chu a awm; Pathianin lei leh vân a siam khan ni ruk niin a siam zo a, a ni sarih niin a châwl a, a serh ta tih kan hmu a. A siam ṭanna, a ni khat ni aṭanga chhui chhoh zêl khân lei leh vân siam dân Mosia ziak kha chhui chet a dâwl lo tlat pek a. Chu thil chu i lo bih chiang deuh hlek teh ang.

                                  A ni khatnaah khan Eng a siam a (Gen. 1:3), a ni hnihnaah boruak zau tak chu tui leh tui ṭhen turin a awm tîr a (Gen. 1:8). A ni thumnaah tui leh khawmual te inṭhen felin thlai leh hnim te anmahnichi awm dân tûr ṭheuha ṭiak tûrin a ti a, chuti angin an lo awm a. A ni linaah chuan chhûn leh zân ṭhen tûrin vân boruakah entute a siam a, chûngte chu leilung entu tûr an ni a, arsite a siam bawk a. Chûng lei chung entu tûrte chu chhinchhiahna te, hunbi te, ni te, kum te hriat hran theihna tûr a ni (1:14-18)

                                 Tichuan a ni khatnaah chuan eng a siam a, hei hi eng eng nge a hriat loh a; a ni linaah chuan lei chung ên tûrin leh chhûn chungah leh zan chunga rorêl tûrin leh eng leh thim ṭhen tûrin Ni leh thla a siam tih kan hre thei ta a ni. Chûngte chu chhinchhiahna te, hunbi te, ni te, kum te hriat theihna tûr an ni a, sawi tel lo mah sela thla hriat theihna tûr pawh a ni. He ni li ni aṭang hian Ni leh Thla an lo chhuak ṭanin, “ni khat, ni hnih, ni thum; thla khat, thla hnih, thla thum; kum khat kum hnih, kum thum,” tiin kan lo chhiar thei ṭan ta chauh tihna a ni dawn a. Ni khatna aṭanga ni thumna thleng khan Ni leh thla an la chhuak si lo a, arsite pawh an la awm lo a; tin, chhûn leh zân hun ṭhenna a la awm lo a, engtin nge ni khat, ni hnih, ni thum tih a awm theih ang. A nihna takah chuan ni lina aṭang khan, “Ni khat, ni hnih, ni thum,” tiin ni zat kha a chhiar theih chauh tur a ni a; tichuan a ni lina aṭanga chhiarin ni li  niah khan Pathianin a thil siam zawh chu a chawlhsan tihna a ni ang chu. Ni a rawn chhuah hmain ni khatna aṭanga ni thumna thleng khan ni zat chhiar tûr a awm thei lo alâwm. Chu vâng tak chuan “Ni sarih ni,” Sabbath hi chawlhniah pawm ngawt theih a ni lo.

122. Zawhna : A ni dawn tak maw, “Ni sarih ni chu serh ngei ngei tûra inzirtîrna chuan awmzia a nei lo a nih chu. Tûnah hian inrinni chu chawlhni atân an lo serh ta a, Genesis bung khat thu aṭang chuan a buai hle mai tak a! Mahse tûnah chawlhkâr ni te tûna kan chhiar dânah hi chuan buai a awm chuang lo ani.

     Chhanna   : Nia, tûna kan chawlhkâr ni chhiar dânah chuan buai a awm chuang lo a, a awmzia tak zâwkah chuan Mosia khan an Israel hnam pi leh pute thurochhiah aṭang te, Israel upate thu fah aṭang te leh Aigupta finna zawng zawng a zir chhuah aṭang tein vân leh khawvêl lo pian chhuah dân fel taka ziah a tum a, a ziak fel viau emaw a intih laiin a ziak hian belh chet a dâwl lo a, a ziak fel zo lo a ni e.

123. Zawhna: Aw, chu chu a dik a rinawm khawp mai. A nih loh leh, Sabbath serhtute hian eng vângin nge tlai ni tlâk aṭanga Sabbath (Chawlhni) hi an serh ṭan kherna chhan hi le? America lama awm pawhin tlai ni tlak aṭangin a tuk tlai ni tlak leh thlengin an serh ṭhîn a; chuti angin tûna keini Mizorama awmte pawhin tlai ni tlâk aṭang bawkin a tûk ni tlâk leh thlengin an serh vek mai a?

     Chhanna   : Juda (Israel) hnam dânah chuan ni tlâk aṭang chiah hian ni thar a inṭan zêl a, a tûk tlai ni tlâk leh thleng kha ni khat a ni zêl ṭhin. Hei pawh hi a inṭanna, an chhûtna chu Genesis bung khat thu aṭang bawk khân an chhui leh pek a. Mi pakhat nêna kan inkawmna ka lo hrilh ang che.

                                         Chu ka ṭhiana chuan, “Pathianin vân leh khawvêl a siam khân ni a chhiar rêng rêngin,’tlai lam a awm a, zîng lam a awm bawk a..,” a ti zel a (Gen. 1:5, 8, 13, 19, 23, 31); chu vângin Pathianin ni leh thla te, kumte chhiarna tur a siam lai khân tlai lam a ṭangin ni a inṭan zêl a ni. keinin zanlai aṭanga sana hmanga ni kan chhiar ṭan ngawt hi a dik lo a, Pathian thu a ni lo e,” a ti a ni. Kei lah pek chuan Pathianin Ni leh thla a siam hma hmaa ni khat, ni hnih, ni thum tia Mosian a chhiar ṭan ngawt lai khân Ni chhuak tûr a la awm lo a, ni linaah Ni a chhuak chauh a ni si a, awmzia a awm em ni? Chuti ang bawkin, “Tlai lam a awm a, zinglam a awm bawk a, a ni khatna chu..,” a tih mai vâng khân tlai lam aṭangin ni hi a inṭan tihna a ni chuang hlei nem. A nih leh Davida’n hâl ral thil hlân awm ṭhîn chungchânga inlârna a hmuh kha engtia rei nge a nih dâwn tih a zawh khân, “Zing leh tlai sanghnih leh zathum thlengin..,” tia chhân a ni a. Hetah hian zîng a sawi hmasa a(Dan. 8:14); Genesis-ah khân tlai a sawi hmasak avâng khân a ni maw, tlai lam aṭanga ni hi inṭan tûra inruat ngawt ni?” ka ti a. “Daniela bua a sawi hi chu zîng leh tlai  awm zat a sawina mai alawm a ti a.

                               Kei chuan, “A nih leh a aia chiangin, Matthaia chuan, ‘Tin, chawlhni tlai takah ni sarih ni hmasa ber tura khua a vâr dâwnin Mari Magdalini leh Mari dang chu thlân en tûrin an kal a,’ a ti a; khawvâr tûr kha zîng a va ang si ve, Marka chuan, ‘ni chhuah hnuin,’ a ti kher bawk si a,” ka ti a, min chhang lem lo a. A thu hrimin lei leh vân lam te Pathianin a siama Ni a rawn chhuah ṭan khân, kan chênna khawvêl mûm pul maiah hian khawii lai ram aṭangin nge ni a chhuah hmasak ber tih te hriat theih ni tal sela chuan, “tlai aṭangin ni a inṭan,” emaw, “zing aṭangin ni a inṭan,” emaw kan ti thei dâwn a ni. Tûnah chuan Japan ram khi “Ni chhuahna ram,” tia kan hriat a ni a, chuti ni sela, Japan rama Seventh Day Adventist Kohhran awmte chuan Japan rama ni a tlâk veleh chawlhkâr tâwpa chawlhni Sabbath chu an serh ṭan ang a, Japan ram ep chiaha khawvêl lehlama Seventh Day Adventist te chuan Ni a chhuah chiah aṭanga ni inṭan a nih dâwn avângin ni chhuah aṭangin chawlhni chu an serh tur a ni.

                                       A nih loh vek leh kan chenna khawvêl hi a mûm tih kan hria a, Equator vêl leh Tropic of Cancer leh Tropic of Capricorn lai vêlah chuan kum khatah ni 365/366 a awm a, chhûn leh zân vawi 365/366 a awm tihna a ni a; North Pole leh South Pole-a Seventh day Adventist Kohhran awmte leh Sabbath serh dangte chuan kum khata chhûn leh zân vawi khat chauh awmnaah hian englai ber kha nge an serh ve tâk ang le? Chu vângin heti ang thil lâk urhsûn vak te hi puithuna âtthlâk a ni tih kan hriat thiam a hun ta a ni.

124. Zawhna: E..., a ni khawp mai; eng ni pawh hi Pathianin thil reng reng a siam apiang hi a duh taka a siam, ṭha a tih êm êmte an ni vek a, mihringte’n kan hman thiam phawt chuan Pathian thil siam tinreng hi ṭha lo a awmlo tihna a ni ti rawh?

     Chhanna   : Ni chiah e, chu chu thu dik tak a ni.

125. Zawhna: A dik khawp mai. A nih lohleh Judaism ringtute an ni ber ang e, serh tan ṭhînte hian eng vânga tan nge an nih le?

     Chhanna: Judaism zuitute bâkah Muslim-ho pawh hian serh chu an tan a ni awm e. He serh tan thuthlung hi an ziak dân chuan Pathianin amah leh Abrahama bâkah a thlahte nêna an inkâra thuthlung chhinchhiahna atân a pêk a ni (Gen. 17:10). He thuthlung zâwm tûr hian Abrahama chu kum 99 mi anih chuan a serh vun an tansak a ni.  A fapa Ismaela pawh a serh vun an tansak ve nghâl a, kum 13 a ni ve tawh bawk a, Abrahama leh a chhungkua zawng zawng, a ina piangte bâkah mikhual laka tangka suma a leite nên lam mipaho chu an serh vun tansak an ni vek a. Chu mi hnua Abrahama thlah lo piang reng reng chu an lo pian aṭanga ni riat niin serh an tansak ta zel a ni (Gen. 17:12). Isaaka lo pian pawhin a ni riat niin a serh an tan a (Gen 21:4; tirh. 7:8); Isua pawh ni riat niin a hming an sa a, a serh an tansak bawk a ni (Luka 2:21).

                                    Isua thih hnu pawh khân amah zuitute chu “Kristian,” tia vuah an lo ni ta a, chu mi hnu hun rei tak thleng khân ‘Kristian,” an tihte zîngah pawh Juda mite chuan serh tan chu an la ngaisâng hle a, Juda ni ve lo Kristiana lo awmte pawhin khatih lai hunah khân serh tan chu an la sawi mawiin Juda Kristiante chuan Jentail mi Kristiana rawn awm vete pawh serh tantîr ve zêl tûrah an ruat a ni. Chutih laia Paula lehkhathawnah chuan, “Siam thar lehna lo chu serhtan hi engmah a ni lo a, serh tan loh pawh engmah a ni hek lo,” tiin a sawi a (Gal. 6:15). Heta “Siam tthar lehna,” tia a sawi hi tûn lai Kristiante’n, “Pian tharna,” an tih hi a ni ang. “Pian thar phawt loh chuan serh tan leh tan lohin awmzia a nei tak tak lo e,” a tihna tluk a ni ang e. Tûn lai kan Zoram Kristian zîngah chuan serh tan an awm lo a ni ang.

126. Zawhna: A nih loh leh baptisma chungchâng hi engti anga lo awm nge ti ila, eng nge a ṭûlna i ti zâwk teh ang.

     Chhanna: Kristian zîngah kohhran tam takin an hrilhfiah dân berah chuan sual sim entîrna niin an sawi a, a chhan nia lang chu Petera’n, “Sim ula, in sual ngaihdam nân Isua Krista hmingin baptisma chang ṭheuh rawh u...,” tia a sawi vâng kha a  ni awm e. (Tirh. 2:38). Baptis,” tih hi, “Tuia sil,” tihna niin an sawi ber. Petera khan, “...tichuan, thlarau thianghlim pek hi in hmu ang,” a ti a (Tirh. 2:38). Baptisma an chan hnu chuan Thlarau Thianghlim an dawng dâwn niin a hrilh a ni.

                                  Isua leh baptistu Johana kha baptisma chan beisei ve vein Jordan luiah an inhmu ni awm takin Matthaia chuan a ziak a; Johana chuan, “I mi baptis ka ṭûl zâwk si a, min rawn pan zâwk a ni maw?’ a ti a. Isua chuan amah baptist zâwk tûrin a ngen a, Johana chuan  baptis ta zâwk a ni (3:13-15). Baptisma chungchângah hian Kristianho hi an rin dân a inkalh ṭhin avângin an inhnial nasa hle ṭhîn a ni. A ṭhenin baptisma chu, “tuia sil,” tihna nia an sawi mai laiin a ṭhen chuan tuia inhnim pil kher tûr niin an zirtîr tlat thung a ni. Johana chuan Isua chauh lo pawh mi dang pawh a baptis ṭhîn a(Matt. 3:6; Tirh. 1:5). Baptisma lam hi Bible Thuthlung Thar lamah hian a sawi duah mai a, a kawh ber nia lang chu Isua a thiha phuma a awm entîr a, amah ringtute chuan Isuaah an sual an thihsan a, Isua a lo leh anga thlaraua an nun tak zâwk thu a ni ber awm e; chi tam takin a sawi a, hei hi a khaikhâwmna a ni mai awm e. “Sual tlen faina ang deuh pawhin ngaih theih a ni. Hman lai khawvêl sual tak chu Pathianin tui tilêtin a tihlum a, Nova leh a chhûngte chauh chhanhimin an awm thu kan hmu a; Petera chuan, “Chu mi anpui baptisma chuan...” tiin a sawi tlat mai (I Pet. 3:20-21). Isua thihna leh a thawh lehna chu chhandamna niin baptisma hian a entîr niin a sawi zawm a ni.

                                  Thuthlhung Hlui hunah kha chuan serh tan kha Pathian leh a mite inkâra thuthlunna niin Pathian mite chhinchhiahna atâna hman a ni ber a, Thuthlung Thar lamah chuan serh tan aiah baptisma chu an châwi lâr ta zâwk a, Pathian mite chhinchhiahna angin an hmang ta hial niin a lang. Chu vângin Kristiante chuan Thuthlung hlui chu Thuthlung Thar hlimthla a ni a, Thuthlung Hlui huna rawngbâwlna rêng rêng chu hlimthla rawngbâwlna niin an ruat a ni. Chutichuan Nova huna tuilêt pawh kha sual phûm bona ang deuhin an ruat a ni.

                                Zawlnei Isaia ziakah chuan, “Mitkhapkâr lek ka ma chia, nimahsela khawngaihna nasa takin ka hruai leh ang che. Ka thinur liamin mitkhapkâr i lakah ka hmai ka thup a; nimahsela kumkhaw ngilneihnain ka khawngaih ang che,’ Lalpa nangmah tlantu chuan a ti.  chu chu ka tan Nova tuite ang kha a ni si a: ‘Nova tuite chuan lei a chim pil leh tawh lo ang,’ tia chhia ka chham ang khan, ‘I chungah ka thinur tawh lo ang a, ka zilhhau tawh hek lo ang che,’ tiin,” a lo ti a (Isaia 54:7-9). Kristiante chuan Isua thihna kha sual tlâwmna, sual hnehna niin an puang a, Kraws lêra Isuan, “Ka Pathian, ka Pathian engah nge mi kalsan,” tia a au kha (Marka 15:34; Sam 22:1). Pathianin mitkhapkâr lek a mâkna a lo nih chu; chu chu Nova tuilêt ang a ni a, Nova tuilêt chu Isua thihna, baptisma entîrna a lo ni. Isuan, “Khawvêlah mei thlâk thla tûra lo kal ka ni; tûnah pawh kâng tawh pang sela ka va ti êm! Nimahsela baptisma chan tûr ka nei, chu mi tleitlak hma loh chu ka thaw a va ipik êm!” tiin a sawi a (Luka 12:49-50)

                                 Vawi khat chu Pastor pakhat hian, “Isua baptisma chan avânga tuia hnim pil kher lo chu a dik lo a, tuia theh emaw, thlawr emaw hi Isuan baptisma takah a pawm lo; tuia hnim pil (hnim phum) chauh hi baptisma takah a pawm,” a ti a. Kei chuan, “Isua baptisma sawi chu tuia thlawr emaw, theh emaw, hnim pil emaw pawh a ni lo a, kristian thurin takah chuan a thihna leh a thawh lehna ṭâwmpuina hi baptisma tak a ni zâwk; thlawr te, theh te, hnim pil te hi chu baptisma tak ni loin a entirna, Isua thihna entîrna mai a ni e.,” ka ti a. Pastor chuan, “Hnim pil hi baptisma tak chu a ni a, engtin nge a entîrna chauh anga i sawi theih?” a ti a.

                                   Kei chuan, “Isua Jordan luia Johana’n a baptis kha baptisma tak ni sela chuan, Isuan a thih dâwn hnai tawh lamah khan, “Baptisma chan tûr ka nei,” a ti hauh lo ang (Luka 12:50); Joahana’n Jordan luia a baptis kha chu a tak a ni lo tih hei hian a tichiang hle a li lo’m ni? Zebadaia  fapa Jakoba leh Johana pawhin Isua hnênah a ropuina a ding lam leh a vei lama ṭhut an dîl khân engtin nge a chhan? ‘..Ka baptisma chan tûr in chang thei em ni?’ a ti a nih kha (Marka 10:38) ka ti a, min chhang lo.

127. Zawhna: Khawvêlah hian sakhaw hrang hrang a tam hle mai a, mahni sakhua chu dik berah kan ngai ṭheuh pawhin a lang a; heng sakhaw hrang hrangte hi engangin nge i hmuh?

     Chhanna: Sakhaw lam pang chhuitute pawh an ngaih dan a inang thei bik lo a, mi pakhat chuan, “Mihringin mumang te an nei a, chutah chuan mite an hmu a, khawvel mita an hmuh piah lamah chuan engemaw awmin an ring a, chuti ang an rin dan chu engtin tin emaw an phuah belh ta a ni,” an ti. |henkhat sawi dan thungah chuan, a tir aṭang rêngin Pathian chu mihringte hnênah a inhriattîr a, a inhriattîrna chu fiah tak chuan an hmu thiam lo a, an zir chho zêl a ni an ti. Mizo pipute hnênah pawh Pathian chuan thu a lo sawi ngei niin a lang a ni.

                                Mi thiamte sawi dân chuan Hindu ho sakhua, Veda hun laia an biak dan chu ‘Sophisticated animism,” an ti a, “mihring finna hrual hnu,” tihna a ni awm e. Mizo pipute sakhua chu kan sawi tawh ang khân an hnêna Pathian inpuan chhuahna a ni a, chu chu a hnu lamah mi pakhatin a sawi dân ang deuh khîn mihring mita an hmuh theih piah lama rin dân a neihte nên an rem hriat ang angin an lo phuah belh chho a, thangchhuah thuthlung te an lo belh ta niin a lang ta a ni. Baptist Mission Magazene-ah chuan Pi Zirtîri chuan Mizo Sakhua hi, “Cruel animism,” a lo ti a ni awm e; chu chu ‘mihring finna hrual loh,’ tihna a ni thei an ti. Mihring finna hrual loh pawh lo ti mah sela, Mizo Sakhua, Pathian inhriattîrna tel loa an mita an hmuh leh an thil hriatte aṭanga rin dân phuah belh awm tâk avângin Pialral kal theihna tura thangchhuah thuthlung pahnihin a belhchhah ve ta tho tho a ni; mitthi thlarau kal dân tûra an rin dân an phuah belh pawh hi ‘mihring finna hrual hnu,’ tiin a sawi ve theih tho awm e. Kan pipute sakhaw thlir dân hi hnam dangte finna ṭâwmpui hauh loa an chher ve liau liau a ni.

                                A bikin hêng sakhaw pathum - Hinduism, Judaism leh Mizo sakhua (i ti mai teh ang) te hi chu a hmu chhuaktu emaw awm chuang lo an ni a. Hinduism aṭangin Buddhism te, Jainism te a lo pêng chhuak angin, Judaism aṭangin Christianity (Kristian) te, Mohammedanism te a lo pêng chhuak ve bawk a. Heng sakhaw pakhat aṭanga sakhaw dang lo pêng chhuak hi chu Pathian inpuannaah pawh han ruat ve dawn teh reng mah ila, a suak tawh viau ang tih a rin theih. Mizoram kohhran tam takte phei hi chu kristianna aṭanga pêng chhâwng leh zêl tawh kha an ni lehnghâl a, suak tak an ni tawh ang. Sakhaw pakhat aṭanga sakhaw dang lo pêng chhuak rêng rêng chu sakhaw siam ṭhatna chi vek a ni.

                                  A tâwp berah chuan, eng sakhua pawh ni se mihring leh Pathian inkâra thu sawi tawn tur mihring vek palai anga hmanna emaw, engkim siama dintu Pathian tluka mihring emaw, thil siam dang emaw biak hi chu mihringte hnêna Pathian inpuanna nên chuan a imil theiin a rinawm lo.

128. Zawhna: A nih loh leh sakhaw hrang hrang khawvêlah a tam si a, an rin dân kha dik berin an inngai vek awm si a. Chuti angin Mizoramah pawh Kristian inti ṭheuh ṭheuh an thurin a inang lo zung mai bawk a. Hêng zawng zawngte hi engti angin nge awm se an inkalh loh anga, an indo loh theih ang le?

     Chhanna : Hringfate zawng zawng hian a tîra an pi leh pute hnêna thu a hriattîr ṭheuha chiah kha, belhchhah emaw, paih ṭhen emaw, tihdanglam emaw awm hauh loin pawm sela, Pathianin hringfate hnênah chatuana nun theihna taksa (nunna thlarau) chu tuma tihdanglam theih loh tûrin a pe vek a ni tih leh, Amah Pathian tak chauh lo chu thil dang thil siam zinga mi rêng rêng Amah pathian ang tluka rin leh biak loh tûr a ni tih hi pawm bawk sela sakhuana avânga indona a reh ang a, sakhuana avâng lo pawha indona leh tharum thawhna tam tak pawh hi a rehin a rinawm a ni.

129. Zawhna: A nih loh leh Zofate hi tu thlah nge kan nih i sawi thei em? Mi ṭhenkhatin Mongolian thlah niin an sawi a, Israel thlah emaw, Adama thlah emaw kan nih loh dân chu kan hre tawh a. Mi pakhat ve thung chuan tu thlah mah ni loin a tîr te aṭangin Mizo ni nghal tura Pathian din kan niin a sawi ve tlat mai. A ni thei ang em?

     Chhanna   : Kan savun laisuih ziakte kha lo la kawl ṭha ve ni ila chu tu thlah ber nge kan nih pawh kan hre thei mahna; kan nei ta si lo chu a ni; a dik ngei ang tih sawi theih a ni lo a, mahse a lo dik mial ve thei bawk. “A tir aṭang rênga Zo hnama din nghâl kan ni,” tih pawh hi “a ni ngei ang,” tih emaw, “a ni lo ang,” tih emaw sawi theih a ni lo ve ve bawk a ni. Kan sawi theih chinah chuan keini khawchhak lam mite hi thlahkhat chu kan ang a; taksa sei, fuke tawi, mitmeng zim si, hnarngul hniam kan ni hlawm a; kan vun rawng pawh a eng lam pawl deuh a ni bera, “Middle East” emaw, “Asia Minor” emaw lam thlah chu kan ni lo tih erawh a chiang sa ni.

130. Zawhna : “Sâp” kan tih mai, mingoho khân Mizote hi eng angin nge min rawn hmua i hriat?

     Chhanna   : Kan ram an rawn lût tûr kha chu kan khawsak dân a mâwl si a, kan ei leh in dahna bungbêl vêl ilo te kha a bâlin a ṭawp si a, kan nunphung kha a hniam avâng khân min hmusit hle a niin a lang. Kan sakhua an han hriat tirh te chuan mâwl an tiin sakhaw mumal lo tak niin an hria a ni.

                                 Mahse min han luh chilh tak tak a, kan chanchin zîra a taka an han hriat chian meuh chuan min ngai hniam thei tak tak hauh lo. Khawtlâng inawp dân te, kan khaw rem (in sak) dân hawi zâwng te, kan hnam zia râng te, kan ṭawng te an han hriat chian meuh chuan mak min ti. Lehkha pakhat ka chhiarah chuan Mingoho kan rama missionary-a rawn thawk te chuan an rama chawlh laa an haw khân, ram hrang hrang hranga mission hmuna thawkte’n an thawhna chanchin an report ṭheuh a. Mizorama thawkte chuan an thawhna report an pe ve a,

                                    “Kan awmna ram mite chu mi te reuh te te, kawlhsen tak, hlauh leh pawisak pawh nei awm lo tak, hnam mâwl leh khawsak hniam tak an ni a, an ṭawpin an bâl hle a. Mahse an khawtlâng inawp dân te, an nun dân te chu a changkângin a mawi a, hawih an hâwm hle a, an ṭawng lah chu a mawi êm êm mai a, khawvêla ṭawng mawi ber ber a tling hial ang,” tiin an sawi a ni.

131. Zawhna: A nih leh Mizo Sakhua chu zui ve dâwn ta ila, eng nge kan tih ve ngei tûr nia i hriat?

     Chhanna: Ele, kan pi leh pute lo tih ṭhin dân angin chhungkuaa Pathian biakna, Pathian hnena inhlanna, “Sakung Phun” te kan hmang ang a; tin, “Naulaihrilh,” te an lo hman ṭhin kha kan hmang ve tawh ang chu. Hei lo pawh, “Thla hual” te, “Kawngpui siam,” te, “Fano dawi” te pawh kan hmang tawh ang chu. A ṭul dân ang zêlin thil dangte pawh hman a ngai mai thei a ni. Amaherawh chu heng - Chawng te, sechhun te, se khuang (mitthi rawp lam) te, khuangchawi te leh a dang dang hman loh tûr chi a awm a, dawino chhui ang te hi.

132. Zawhna: A nih leh, ti leh daih ila, Isua khan, “Lei leh vân hi a boral hma loh chuan Dan thua mi chhun han te tak te emaw, thai han te tak te emaw pakhatmah a boral tawp lo ang, a zaa a thlen hma lo zawng,” tiin a swi si a (Luka 16:17; Matt. 5:8; Marka 13:31; Luka 21:33; Matt. 24:35). Mi ṭhenkhatte sawi dân ka hnial chu, Bible chhûnga hawrawp pakhat(ziak pakhat) pawh tihdanglam a thiang lo, tih ang tlukin an sawi a. A tidanglamtu mawh chu sang tak anih thu an sawi a; hei hi eng nge a awmzia le?

     Chhanna   : Hei hi thil hriat sual palh a nih ka ring e. Johana, Isua zirtîr pakhat khân hrilh lâwkna angreng hi a dawng a. Chu hrilh lâwkna bu chhuahtute hnêna a thu chah chu - chu hrilh lâwkna bua thu belhchhahtu chu Pathianin chu hrilh lawkna bua hremna inziak chu a chungah a belhchhah ve ang a; chu hrilh lawkna bua thu ziak a lâk bo chuan, chu lehkhabua ziak Nunna Thing leh Khaw thianghlima a chan tur chu Pathianin a lak bo ve tur thu a sawi a ni (Thup. 22:18-19)

                                  Isuan lei leh vân boral hmaa Dân thu boral tûr a sawi kha chu a ni lo a, ama chanchin tûr an lo hrilh lâwkna thu zâwk kha boral tûra a sawi a ni a, tihdanglam thiang lo ni sela chuan Bible hi an lehlinna leh an chhut ṭhatnaah hian an tidanglam zing tawh khawp mai. Ama awm dân tûr an lo sawi lâwk kha a thleng kim vek tawh a, lei leh vân pawh a boral tawh a, ama chanchin tûr an ziah lâwk pawh a thleng kim vek tawh nachungin tûn thlengin a thu chu a la boral lo a, a copy an la titam tulh tulh a, Mizoram thlengin kan kawl fer fur tawh a nih zâwk hi.

133. Zawhna: A nih leh lei leh van boralna chu eng nge ni ta le? engtik lai khân nge a lo boral le?

     Chhanna   : Isua thihna kha lei leh vân boralna chu a ni. Johana chuan lei leh vân boral tawh thu a sawi a, “Tin, vân thar leh lei thar ka hmu a; vân hmasa leh lei hmasa chu a boral tawh a, tuifinriat pawh a awm tawh lo a ni,” a ti a ni (Thup. 21:1). A hma khan, Isua chu kraws-a an khenbeh lai khân Pathian chuan a mâ a, a kalsan a, “Ka Pathian, engah nge mi kalsan,” tiin thlaphângin a au rawng rawng a nih kha; tichuan a thi ta nghe gghe a ni. Kan sawi tawh ang khân Nova hun laia khawvêl mihringte an sual avângin Pathianin tui tilêtin a hrem a, an boral ta a, Novate chhûngkua chauh an hîm a, chu mi tlukpui chuan Isua kha pathianin Mitkhapkâr lek a lakah a hmai a thup a, Isua chu a boral (thi) ta a; chu chu Nova tuite ang a ni a, lei leh vân boralna chu a ni e. chu chu hmâna Isua thihna kha a nih chu.

134. Zawhna: Tûnah chuan Mizo Sakhua hi keini Zofate tân chuan kan dinna tur a nih tak ber chu maw. A nih leh Isua hun laia thil mak te, damlo tihdam te, mitthi kaih thawh te kha a awm a; khang kha thil tak a ni ang em? Engtia ngaih tûr nge ni ang le?

     Chhanna   : Isuan damlo a tihdam te, mitthi a kaih thawh te kha thil mak chu a ni ngei mai. Khâng thil kha a ni ang e, ni lo ang e ka ti lo a, thil takah kan ruata kan ngaihlu dâwn a nih chuan kan Zo hnam zînga zawlnei awmte pawh hian thil lo thleng tûr hrilh lâwkna dik tak takin an sawiin damlo tihdam pawh an ngah a, mi thi tawh thlengin an kai tho a, hêng hi ngaihve tûr a ni dâwn lo’m ni? Chhawhhomano Zawngling khua te hi mi tihdam theihna nei a ni a, mi dangte pawh. Tin, Hnongani te leh mi dangte hi thil hrilh lâwk dik thei an niin Ngûnchiangi hian khua tikhêngin ruah a ko thla a, mitthi a kai tho bawk.